Teamcoaching krijgt steeds meer aandacht omdat steeds meer organisaties de waarde ervan inzien. Omdat het woord teamcoaching voor uiteenlopende rollen wordt gebruikt, kan dit verwarrend zijn. In deze blog wordt uitgelegd wat teamcoaching nu precies inhoudt, waarom teamcoaching altijd baat heeft, zowel voor teams die goed samenwerken als teams die vastlopen én waarom de rol van de leidinggevende onmisbaar is.
Groepsdynamiek: Waarom gedragen teams zich zoals ze zich gedragen?
De interactie in teams verschilt wezenlijk van individueel contact door groepsinvloed en ongeschreven regels, Piet Weisfelt noemt dit de “wetten van de stam”. Elk team (inclusief de leidinggevende) dat samenwerkt aan een taak of doel, vormt bewust én onbewust vaste patronen in de samenwerking. Je kunt een team zien als een levend organisme met een eigen ontstaansgeschiedenis, drijfveren, waarden, overtuigingen, kwaliteiten en valkuilen. Soms ontwikkelen teams gezonde gewoontes en samenwerking, maar regelmatig zorgen onzichtbare krachten ervoor dat een team vastloopt, met negatieve gevolgen voor werkplezier, samenwerking en resultaat.
Voorbeeld: Tanja is net gestart als teamleider van een groep leerkrachten. Individueel heeft ze met iedereen prettig contact, maar zodra ze het team bijeenroept, merkt ze ander gedrag. Sterre wordt stil, Faisal probeert overdreven grappig te doen en Kees’ zorgen worden door Samira en Siem meteen afgedaan als gezeur. Tanja vraagt zich af waarom de groepsdynamiek zo verschilt van de 1-op-1 gesprekken. (ps: Een simpele interventie zou zijn om deze vraag nieuwsgierig op tafel te leggen).
Als we weer teruggaan naar hoe teams functioneren, zien we dat een groot deel van wat er gebeurt zich onder de oppervlakte afspeelt. Dat is goed te vergelijken met de ijsberg van McClelland: wat je ziet, wordt gestuurd door wat je niet ziet.
In het voorbeeld van Tanja spelen meerdere onzichtbare zaken mee:
- Faisal voelt zich niet welkom. Hij is door de teamlead plechtig geïntroduceerd als ervaren senior. Nu voelt het alsof hij dat moet bewijzen. De rest vindt hem hoog van de toren blazen, wat niet wordt geaccepteerd.
- Samira en Siem willen vooruit en zijn het geklaag van Kees zat. Hun motto: niet lullen maar poetsen. Samira en Siem gaan steeds venijniger het “gezeur” afkeuren. Kees voelt zich dan helemaal niet gehoord en klaagt daardoor juist meer.
- Sterre haakt af bij de negatieve sfeer en denkt: “laat maar”. De anderen zien het wel, maar verwachten dat Sterre zelf wel haar mond opentrekt, dat is toch niet aan ons. Ze zien echter niet dat ze zelf zoveel praten dat er weinig ruimte is om daar nog tussen te komen.
Wat is teamcoaching?
Teamcoaching omvat het begeleiden en stimuleren van de ontwikkeling van een team, waarbij het team zelf verantwoordelijkheid neemt voor groei en het behalen van gewenste resultaten. Teamcoaching helpt om zowel in de bovenstroom als onderstroom zaken inzichtelijk te maken en helpt ze te doorbreken.
De teamcoach onderzoekt de interactiepatronen en de onderliggende denkpatronen. Soms wordt gedacht dat teamcoaching altijd begint met de onderstroom, maar dat hoeft niet.
De eerste stap is om te benoemen wat zichtbaar is (de bovenstroom): wat gebeurt hier? Wat zien jullie zelf gebeuren? Wat is het effect?
Vaak komt de onderstroom dan vanzelf aan bod. Daarna kunnen in de bovenstroom nieuwe afspraken worden gemaakt, om tot het gezamenlijke doel te komen. De boven- en onderstroom zijn met elkaar verbonden en beide zijn nodig voor goede teamresultaten.
Terug naar Tanja’s team: door teamcoaching herkennen ze het patroon waarin zorgen worden gebagatelliseerd en anderen stilvallen. De behoefte aan erkenning en een plek in het team botst met behoefte aan resultaatgerichtheid en ambitie. Door dit te bespreken ontstaat begrip, bewustzijn en ruimte voor oplossingen. Ze spreken af meer inlevend te vragen, duidelijker te zijn waar ze behoefte aan hebben en elk overleg het gezamenlijke doel als kompas te gebruiken.
Waarom is teamcoaching belangrijk?
Teamcoaching is direct gekoppeld aan het behalen van resultaten. Dat is vergelijkbaar met voetbal.
Stel dat de spits steeds de rechtsbuiten aanspeelt. De linksbuiten krijgt de bal nauwlijks en trekt zich steeds verder terug (opvatting: ik doe toch niet mee). Het gevolg is dat een deel van het team afhaakt, waardoor het niet bijdraagt en leidt tot een afname van het aantal scoringskansen. De vraag is dan niet alleen wat er gebeurt, maar vooral waarom. Waarom wordt er niet over links gespeeld en waarom trekt de linksbuiten zich terug?
In teams met een gezamenlijke taak is dit niet anders. Teamcoaching maakt teams bewust van hun interactie en onderliggende opvattingen. Door dit bespreekbaar te maken en gezamenlijk te doorbreken ontstaat er meer wederzijds begrip en ontstaan er oplossingen, wat ten goede komt aan het werkplezier en de resultaten.
De rol van de leidinggevende bij teamcoaching
Als leidinggevende heb je een grote invloed op een gezond team. Je bent onderdeel van de patronen en hebt vaak meer impact dan je denkt. (H)erkennen van je eigen aandeel is vaak een krachtige stap om patronen te doorbreken of juist te borgen. Er zijn meerdere wegen naar Rome: je kunt ervoor kiezen om eerst jouw aandeel onder de loep te nemen, of samen met het team aan de slag te gaan.
Lees onze blogs ‘Hoe leer ik coachen als leidinggevende?’ en/of ‘Coachen van medewerkers, hoe pak ik dat aan?’ voor extra tips.
Tot slot: teamcoaching draagt bij aan meer begrip, betere samenwerking en het benutten van talent binnen elk team. Het effect? Meer innovatie, productiviteit en wellbeing.
Heb je vragen of wil je meer weten over teamcoaching? Neem dan gerust contact met ons op via 020 – 2442 838 of info@zelforganisatiefabriek.nl. Heb je interesse in een teamcoaching? Vraag dan vrijblijvend een offerte aan voor een voorstel op maat.
Op onze website vind je meer blogs van onze trainers en coaches, waarin we inhoudelijke verdieping combineren met praktische handvatten uit de dagelijkse praktijk. Benieuwd? We hebben de laatste drie voor je op een rijtje gezet:
